Week 4 - Het Lagerhuis: Verslag Groep Drie

Verslag Geleide Debat Groep 3

- Opzet debat (deels op WEBCT gepost)
- Opzetverslag van Groep 3
- Stellingen
- Verdeling
- Verloop van het debat
- Groepsevaluatie
- Persoonlijke evaluatie
- Zoekverslag bronnen

Opzet debat

Na het hoorcollege van week vier over Second Life door David de Nood zijn wij, Robert, Meike, Jettie en Arriën, beter bekend als Arie, samengekomen om te brainstormen over hoe we het debat zouden leiden. Al snel kwamen we op het idee om een debat te houden in de vorm van het Lagerhuis. Het Lagerhuis is een actualiteitenprogramma waarin men discussieert over actuele onderwerpen. Het leek ons ook leuk, maar ook nuttig en leerzaam, om de groep te verdelen in twee groepen en een tweetal voorzitters om over een discussie binnen het domein van Second Life te debatteren. Waarom is dit interessant?

Ten eerste wordt er in het programma het Lagerhuis gebruikt gemaakt van een voorzitter. Deze voorzitter neemt geen standpunt in en discussieert dus niet mee. Wel probeert hij voor orde te zorgen, let op de tijd en wie er aan de beurt is, en probeert hij het debat voor alle debatanten en eventuele toeschouwers toegankelijk te houden. Dit geeft de voorzitter dus een aparte vorm van macht binnen het debat. Aangezien we in het vorige werkcollege alleen nog maar gebruik hebben gemaakt van fictieve rechters, leek het ons nuttig om mensen te laten oefenen met het letten op tijd, beurten, duidelijk taalgebruik en andere vormen van ordening.

Daarnaast is het zo dat als men wat wil zeggen in het programma het Lagerhuis, men moet opstaan en moet wachten tot men de beurt heeft gekregen van de voorzitter. Dit is natuurlijk niet helemaal gevoelsgetrouw en kan daarom gezien worden als iets wat moet worden geoefend voordat men deze manier van debatteren kan eenvoudig kan hanteren.

Deze vorm van discussiëren heeft tot gevolg dat iedereen kan participeren maar dit niet hoeft. Als je wat wil zeggen ga je staan, als je dat niet wilt blijf je zitten. In het vorige werkcollege was het niet zo dat iedereen wat mocht zeggen. In dit debat zou dat wel het geval zijn.

Uiteindelijk moest er ook nog gekeken worden naar het thema van deze week. Dat was het beoordelen van het oefendebat. Omdat iedereen mee zou doen met het debat, moesten wij deze taak op onszelf leggen. Dit zou betekenen dat we allemaal een beoordelende functie zouden moeten hebben. We namen ons dus voor om allemaal op een apart punt te letten zoals argumentatie ,inhoud, presentatie en lichaamstaal. Hieruit zouden wij zowel positieve en negatieve kritiek kunnen geven op onze groepsgenoten waarop ze als het ware beoordeelt zouden worden in een echt debat.

Na deze bespreking is er sprake geweest van een veelvoudige correspondentie via E-mail tussen de vier organisatoren van het debat. Dit leidde tot een definitieve versie van de opzet van het debat dat wij voor een groot gedeelte op WEBCT hebben gepost. Het bleek nogal lang en dat zal in dit verslag ook het geval zijn. Onze excuses alvast daarvoor. Het bericht op webct bevatte een opzet van het debat en een beschrijving van de rollen, een tijdsschema en een indeling van de groepen en natuurlijk een aantal stellingen. Het zag er als volgt uit:

Leuke mensen van werkgroep 3,

Zoals jullie allang gezien hebben is het onderwerp van deze week Second Life. Voor degene die het nog niet helemaal duidelijk vinden: Second life is een ‘play’ waarin men zelf een virtuele wereld kan creëren en daarin een virtueel leven kan lijden. Dankzij zijn ‘open source’ kunnen mensen toevoegen en maken wat ze willen. Doordat dit spel voor zoveel doeleinden kan worden gebruikt, brengt dit groot aantal discutabele onderwerpen aan de oppervlakte.

En ja, verrassing. We gaan over een aantal van deze onderwerpen discussiëren…
Wij willen dit debat gaan inleiden met een stukje over de discussies rond Second Life. Dit is namelijk hetgeen wat wordt vermeden in het artikel van David de Nood. Het ging namelijk vrijwel alleen maar om de statistiek en niet over de gedachten hierachter die soms behoorlijk uiteen lopen.Daarom gaan we aan de hand van twee stellingen te kijken wat de gedachtes zijn over bepaalde onderwerpen. Dit willen we doen op een manier die ook wordt gebruikt in het Lagerhuis, een discussieprogramma dat door de VARA wordt uitgezonden. Voor degenen die niet bekend zijn met dit programma, klik even op deze link: http://nl.youtube.com/watch?v=9xY50cTyCos.

Voor dit rollenspel hebben we nodig:
2 voorzitters die het gesprek gaan leiden. Zij worden geacht een onderwerp in te leiden (dit kan een stukje tekst zijn of een filmpje), op de tijd te letten, de mensen aan te wijzen om hen te laten spreken, een afdwalende discussie af te kappen en terug te brengen naar de oorspronkelijke stelling, en aan het eind van een debat de voor en tegenargumenten te bespreken en de voorlopige uitkomst te verwoorden. Dit alles zonder mee te discussiëren en objectief te blijven tegenover de kwestie.Daarnaast hebben we per stelling twee experts nodig. Een expert is voor de stelling en de ander is dus tegen. Deze experts geven om de beurt hun voor of tegen argumenten om inzicht te krijgen in wat er zich afspeelt omtrent de stelling. Zij mogen natuurlijk hierna gewoon discussiëren.Hierna volgt een discussieronde waarin de voorzitters mensen die willen reageren mogen spreken. Ze moeten te kennen geven aan de voorzitter om wat te zeggen die daarop kan anticiperen.Na deze ronde moeten de voorzitters de zaak samenvatten. Voor en tegen argumenten moeten worden opgesomd en de voorlopige conclusie wordt bondig naar voren gebracht.

Qua tijdsschema zal het 2e lesuur ( eigenlijk 3 kwartier) er zo uit zien:

5 minuten globale inleiding door Groepje 3 (wij dus)
---------------------------------------------------------------------------------------
2 minuten stelling-specifieke inleiding door de voorzitters

2 minuten voorbereiding stelling 1
1 minuut voor Stelling 1 Expert A ( VOOR de stelling )
1 minuut voor Stelling 1 Expert B ( TEGEN de stelling )

5 minuten debat

2 minuten opsomming en conclusie door de voorzitters

Totaal: 13 minuten, max. 15
----------------------------------------------------------------------------------------

2 minuten Intermezzo met taart en limonade…. Not! Iedereen even naar de goede groep

-----------------------------------------------------------------------------------------
2 minuten stelling-specifieke inleiding door de voorzitters

2 minuten voorbereiding stelling 2. Je mag ook wel even iets gaan drinken als je al voorbereid bent.
1 minuut voor Stelling 2 Expert C ( VOOR de stelling )
1 minuut voor Stelling 2 Expert D ( TEGEN de stelling )

5 minuten debat

2 minuten opsomming en conclusie door de voorzitters

Totaal: 13 minuten, max 15
------------------------------------------------------------------------------------------
Korte evaluatie door Groepje 3 (wij dus)
Één iemand zal letten op de inhoud
Éen iemand zal letten op de presentatie
Één iemand zal letten op de lichaamstaal
Éen iemand zal letten op het geheel
Bespreking door de gehele groep tot het einde van de les of totdat je de bus moet halen.We hebben maar 45 minuten dus en dit schema is behoorlijk tijdsgebonden dus let zelf ook een beetje op de tijd en bereid je goed voor op de stellingen. ( maar niet extreem want de stelling worden ook ingeleid )
De stellingen zijn als volgt:

Stelling 1:Educatie in Second Life is een goed concept.

Stelling 2:De politie mag Second Life gebruiken om eventuele misdadigers te pakken te krijgen. (net als infiltranten)

*LET OP* hieronder volgt de indeling van werkgroep 3

Stelling 1 Voorzitters: Van Zwol, Schepers
Stelling 1 Expert A (voor):Stoter
Stelling 1 Expert B (tegen): Van Doorn
Stelling 1 Voor: Van Toor, Glas, Krooshof, Sluis, Van Zeijl, Van Wezel, Krooshof, Keislair
Stelling 1 Tegen: Poelhekke, Jongsma, mutsaers, Hendriks, Van der Zwaard, Van Polen, Joosen, Mandemakers

Stelling 2 Voorzitters: Poelhekke, Van Toor
Stelling 2 Expert C (voor): Mutsears
Stelling 2 Expert D (tegen): Van der Zwaard
Stelling 2 Voor: Van Zwol, Van Doorn, Sluis, Hendriks, Van Polen, Krooshof, Glas, Stoter
Stelling 2 Tegen: Schepers, Jongsma, Mandemakers, Joosen, Van Wezel, Van Zeijl, Keislair

Als we iemand vergeten zijn, stuur dan even een berichtje of kies de groep waar er nog iemand bij kan.

Inleidingen Stellingen

Stelling 1

De Vrije Universiteit Amsterdam was op 1 maart 2007 de eerste universiteit in Nederland die zijn deuren opende in Second Life. Volgens de Vu is de gang naar Second Life logisch en verwijst daarbij naar haar onderwijsvisie. Daarin staat het door docenten en studenten gezamenlijk ontwikkelen van kennis centraal. Virtuele werelden kunnen dat doel stimuleren, denkt de universiteit. "Met name de mogelijkheden van Second Life om naar eigen inzicht onderdelen van een virtuele wereld vorm te geven en voor derden toegankelijk te maken, maakt dat het kan worden ingezet als platform waar studenten, docenten en onderzoekers elkaar kunnen ontmoeten als deelnemers aan het proces van kennisontwikkeling."

Onder leiding van een docent worden video’s van een ‘real life’ college bekeken en besproken. Maar ook is het mogelijk om studenten naar plaatsen te nemen waar ze normaal niet naar toe zouden kunnen komen. Volgens internetsocioloog Albert Benschop biedt Second Life een groot aantal voordelen ten opzichte van participatie. Zo is er binnen een virtuele wereld minder sprake van sociale afwezigheid. Waar je als docent vaak geconfronteerd wordt met een groot aantal 'koppen van afwezigheid', daar valt het in de virtuele wereld veel meer op als je inactief bent. De zinvolle participatie is groter. In Second Life moet je wel meedoen, en moet je wel reageren en bijdragen.

Maar leren vindt niet alleen plaats in instellingsgebouwen. De Postbank is in 2006 gestart met de business lounge voor jongeren t/m 14 jaar die een eigen bedrijf willen starten. Jongeren kunnen er leren op een leuke manier zelf verantwoord en slim met hun financiën om te gaan. Dit doen ze door een eigen “bedrijf” op te zetten, contacten te leggen en kosten en inkomsten in de gaten te houden. Hierdoor komen we op de volgende stelling:

Educatie in Second Life is een goed concept.

Stelling 2

De komst van virtuele werelden brengt veel nieuwe mogelijkheden met zich mee. Mensen verdienen hun geld ermee en spenderen veel tijd in deze werelden. Deze nieuwe mogelijkheden brengen ook nadelen met zich mee. Zo is er sprake van digitale misdaad. Kinderporno, verkrachtingen en moorden zijn aan de orde van de dag binnen de wereld van Second Life. Maar is dit wel gewenst? Het openbaar ministerie houdt zich ook bezig met dit soort zaken. Zij vindt dat er moet worden opgetreden:

HILVERSUM - Het Openbaar Ministerie (OM) wil proefprocessen gaan voeren zodat jurisprudentie ontstaat over virtuele kinderporno in online spellen als Second Life. Als de wet niet duidelijk is op een bepaald punt, heb je jurisprudentie nodig, zei Kitty Nooij dinsdag in een reportage van Netwerk.

Maar is een virtuele misdaad een echte misdaad? Hoe moeten deze misdaden worden tegengegaan en worden bestraft? Virtuele kinderporno, waarbij de afgebeelde kinderen niet daadwerkelijk zijn misbruikt, is al sinds 2002 strafbaar. Hierbij gaat het om beelden die, anders dan bij Second Life, levensecht zijn.

De Brusselse politie is een van de instanties die zich ingaat zetten om misdaad in een virtuele wereld tegen te gaan. Zij is van plan te gaan patrouilleren in de wereld van Second Life. Een nieuwsite over Second Life meld het volgende:

Apparently the Brussels Court will be working together with the Federal Computer Crime Unit to "patrol in Second Life" after a virtual rape case that involved a Belgian Second Life user. There are no details at this time about what actually occurred in this case or under what laws these virtual actions would be prosecuted, however the translation of the primary sources allude to a "morals section." Another translated quote mentioned "the public prosecutor was alarmed," which may hint at how seriously this case is being taken.

Hieruit blijkt dat virtuele misdaad een serieuze zaak is en dat verschillende instanties zich willen inzetten tegen dit fenomeen. Vandaar deze stelling:

De politie mag Second Life gebruiken om eventuele misdadigers te pakken te krijgen. (net als infiltranten)

Verloop van het debat

Alvorens ons debat in te leiden, werd de groep voor een keuze gesteld. Er zou tijd zijn voor een langere inleiding met een filmpje als we maar één van de twee stellingen zouden behandelen. Een voordeel hiervan zou ook zijn dat we meer tijd zouden hebben om één van de twee stellingen beter te behandelen. De groep vond dit een goed idee en koos er vervolgens voor om de tweede stelling te behandelen. Het debat werd ingeleid door Robert die daarvoor een tekst had geschreven. De tekst werd ondersteunt door een powerpoint. Hij leidde het met deze woorden in:

‘ SecondLife was voor ons drie jaar geleden allemaal abracadabra. Maar sinds we voor het eerst geconfronteerd werden met de ernst van het platvorm tijdens onze studie komt het als onderwerp zeer veel terug in de cursussen hier op de universiteit. Zo veel soms dat het bij tijd en wijlen onze strot uitkwam. Wat is toch de chaos rondom deze 3d versie van hyves, myspace of msn waar maar een paar honderd duizend mensen hun uren slijten? Was het de hype? Was het de potentie? Was het de titel? Of was het gewoon het nieuwe medium? Een nieuw medium dat in vele opzichten anders was dan de bestaande. Het was zelfs nieuwer dan het internet. Het bond internet, gaming, taal, films, sociale media en telefonie samen en gaf de gebruiker de mogelijkheid om geheel gratis een eigen wereld creëren waar de mogelijkheden onbegrensd leken. Dit laatste moest natuurlijk getest worden. Zijn de mogelijkheden echt onbegrensd? Allerlei politieke, culturele, filosofische en economische vraagstukken stoken hun kop uit boven het zand. Uitroeptekens en vraagtekens werden gestrooid bij vraagstukken als ‘een tweede leven ten koste van je eerste leven?’, ‘Een economie zonder vastgoed?’ ‘virtuele kinderporno’ en ‘ordehandhaving in een onbegrensde wereld?’

Vandaag gaan we ook met vraagtekens en uitroeptekens strooien. Dit gaan we doen aan de hand van een debat in de vorm van het Lagerhuis. Een populair debatprogramma waarin de zaal onderverdeeld is in twee helften tegen over elkaar. Een stelling wordt ingeleid door een voorzitter en het publiek dat wil reageren op de stelling moet gaan staan als het wat wil zeggen. Het enige verschil met het Lagerhuis is dat jullie al te horen hebben gekregen wie voor en wie tegen is. Ook is het zo dat alle voorstanders letterlijk tegenover de tegenstanders zullen komen te staan.

Er zijn twee stelling opgesteld die jullie als het goed is al weten. Als dat niet het geval is vanwege het late tijdstip waarop de stellingen bekend zijn gemaakt gisteravond dan kunnen jullie op deze slide zien wie welke rol heeft. (PP) deze slide zal straks nog enkele malen langs komen.
Er zijn bij elke stelling twee voorzitters en twee experts aangewezen. De voorzitters leiden de stelling kort in en houden het overzicht op de tijd en rode draad en de experts zorgen ervoor dat de discussie niet dood valt. We hebben een strakke tijdsindeling dus we gaan snel van start.’

Vervolgens werd er een filmpje vertoond van een fragment uit het Lagerhuis. Dit fragment ging dan wel niet over Second Life, maar gaf wel een duidelijk beeld van hoe het er in het programma aan toegaat. Dit was ook de bedoeling van de filmvertoning.

Wat Robert had gezegd, werd uitgevoerd. Koen en David werden de voorzitters voor het debat en waren van tevoren al ingelicht over hoe zij de kwestie zouden moeten inleiden. Koen begon zijn verhaal en vertelde over een recentelijk gebeurtenis van een verkrachting binnen Second Life en hoe de Brusselse politie daarop inspeelde.

Tussen de inleiding door toonden wij de groep een filmpje over een man die via Second Life in aanraking was gekomen met pedofilie. Het filmpje liet zien hoe de man achter een virtueel cafe in een virtuele speeltuin terecht kwam vol met virtuele kinderen en vervolgens met hen kon onderhandelen over een prijs voor virtuele seks met deze avatars. Dit was een goed voorbeeld van hoe de grenzen binnen een virtuele wereld wel onstrafbaar konden worden overschreden.

Expert C en Expert D kwamen vervolgens aan het woord. Zij deelden ons hun standpunten mee. Ze hadden hier ongeveer 1 a 2 minuten de tijd voor. Daarna werd het debat geopend. Voor ongeveer tien minuten gingen er argumenten heen en weer. Af en toe werd er een zijtak ingeslagen en vroeg een voorzitter om verduidelijking. Er vond een goede afwisseling plaats tussen de sprekers van de twee discussiërende groepen.

Uiteindelijk werd het debat samengevat door de voorzitters en dit gold meteen als een soort van conclusie. Daarna was er tijd over voor onze beoordeling en een afsluitend gesprek om zo ook onze docente Eva nog even het licht op een aantal punten te laten werpen en ons duidelijk te maken wat we ervan gemaakt hadden en hoe we ervoor stonden.

Groepsevaluatie

Om het debat te beoordelen hebben wij de rollen verdeeld. Meike kreeg als taak het debat te beoordelen op argumentatie en inhoud. Ze heeft gelet op de aangehaalde punten, de structuur en de vooruitgang in het twistgesprek. Ze kwam tot het volgende:

De deelnemers hebben zich niet altijd gehouden aan de stelling. Dat wil zeggen dat men inhoudelijk gniet altijd inging op de stelling zonder verder uit te wijden over bepaalde te specifieke gebeurtenissen of bepaalde zijwegen in te slaan die vervolgens naar een discussie binnen een ander domein van discussies rond Second Life zouden leiden. Een specifiek voorbeeld hiervan was hoe de deelnemers al snel een zijweg insloegen door te gaan discussiëren over wat de definitie was van misdaad en hoe letterlijk dit genomen moest worden binnen een virtuele wereld. Ook ontstond er een discussie over hoe men dan deze mensen zou moeten straffen. Hierdoor ontstaan er een soort van subdiscussies die niet meer gingen over of een delict in een Second Life een echt delict zou zijn. Wel werden er goede argumenten aangehaald al waren ze niet helemaal van toepassing binnen deze specifieke stelling

Jettie zou letten op de presentatie. Dat houdt in dat ze heeft gelet op de duidelijkheid van de taal, de vormgeving van uitingen en de acties en reacties van de participanten en hoe zij dit alles poneerden. Haar vielen de volgende punten op:

De participanten krijgen een positieve beoordeling. Ze spraken duidelijk en wat er gezegd werd, was goed te volgen. Dit leidde dan ook tot een goed verloop van de discussie. Jenny kreeg een complimentje omdat het plezierig en duidelijk was geweest om haar aan te horen. Ondanks dat het debat op een aantal zijsporen raakte, werd er wel telkens gereageerd op elkaar. Ook een positief punt was dat men elkaar liet uitspreken en men wachtte op hun beurt. Dit droeg ook bij aan een goed verloop van de discussie. Eenmaal kwam het voordat iemand voor zijn beurt begon te spreken en dit werd onmiddellijk bestraft door de voorzitters door de deelnemer er op te wijzen.

Robert had als taak de lichaamstaal van de participanten te beoordelen. Hij lette op de houdingen van de participanten en hoe zij zich lichamelijk gedroegen. Hier kwam het volgende uit:

Mensen gedroegen zich lichamelijk natuurlijk allemaal anders maar niemand was echt opvallend aan het bewegen. Koen werd er op gewezen dat hij niet zo moest spelen met zijn pen omdat dit zou kunnen afleiden. Thomas kreeg wat positieve kritiek. Het feit dat hij was gaan staan voordat hij de beurt kreeg om de voorzitters te wijzen op dat hij wat wilde zeggen, werd hem in dank afgenomen omdat zoiets een duidelijk teken is en omdat het ook past in de trend van het programma het Lagerhuis.

Arriën kreeg als taak op het geheel te letten. Daarbij trachtte hij te kijken naar zowel de drie bovengenoemde punten en de wisselwerking tussen deze drie aandachtspunten. Dit leidde tot een aantal specifieke punten en een aantal bredere uitgangspunten. Zijn zowel positieve als negatieve kritiek zag er als volgt uit:

Het debat was leuk. Iedereen deed mee en iedereen bleek wat nuttigs te kunnen stellen. Ook heeft iedereen zijn rol goed vervult. De voorzitters hebben de stelling goed ingeleid en wezen mensen die wat wilden zeggen keurig om de beurt aan. Ook werd er goed op de tijd gelet dankzij voorzitter David waardoor het qua tijd niet uit de hand liep. Ondanks dat men een aantal maal op een nevendiscussie terecht kwam, was het toch heel interessant. Dit lag ook aan de goede organisatie, vertelde onze docente Eva ons. De kritiek die achteraf gegeven werd door ons kon ze ook erg waarderen. Op iedereen was gelet.

Persoonlijke evaluatie

Het idee om het Lagerhuis te nemen als voorbeeldvorm voor ons debat, is uiteindelijk een goed idee gebleken. Ik had het gevoel dat iedereen alvorens het debat bekend was met dit programma. Dit bleek ook uit het feit dat na een goede inleiding van Koen en een sterke argumentatie van beide experts Jenny en Iris, Thomas al meteen ging staan om zijn zegje te doen. Daarnaast nam men de tijd elkaar te luisteren en met elkaar te redetwisten over de stelling. Jenneffer werd bestraft voor het nemen van de beurt zonder dat zij werd aangewezen en dit is past ook in de stijl van het Lagerhuis. Het feit dat Micky te lang aan het woord was, werd niet afgestraft. Dit vond ik een klein minpuntje vooral omdat men te maken heeft met een tijdslimiet.

Het was leuk om te zien hoe men met hun rol omging. Alhoewel ik vind dat de voorzitters goed waren voorgelicht, vind ik ook dat de manier waarop ze dit interpreteerden en ermee aan de slag gingen heel zinvol en leerzaam is geweest. Ze bleken bekwaam als voorzitters en hebben het goed gedaan. Ook voor de experts valt wat te zeggen. Ze waren duidelijk en er hun argumenten waren sterk. Uiteindelijk vind ik dat alle participanten goed met elkaar omgingen en vond ik het leuk om te zien dat iedereen goed meedeed.

Het was mijn taak om te letten op het gehele debat en de wisselwerking tussen de drie aspecten; argumentatie en inhoud, presentatie en lichaamstaal. Waar het fout ging werd men er op gewezen maar over het algemeen denk ik dat op alle punten voldoende is gescoord. De kritiek die gegeven is, zowel de positieve als de negatieve, is sowieso leerzaam en nuttig.

Zoekverslag Bronnen

Voor informatieve en ondersteunende bronnen hebben wij gezocht op het internet met behulp van de zoekmachine van google en google scholar en op youtube.com. Daarnaast zien wij het gevolgde hoorcollege ook als bron en gebruikten wij ook de tekst van De Nood. De termen waar wij op hebben gezocht zijn: ‘Second Life’ in combinatie met ‘pedofilie’, ‘crime’, ’misdaad’, ‘education’, ‘educatie’, en ‘virtual crime’. Dit leidde tot de volgende bronnen:

Nood, David, de. Gastcollege. Centrum voor Informatie en Media, Universiteit Utrecht, Utrecht. 30 September 2008.
(de Nood gaf op dinsdagochtend 30 september 2008 een informatief college over Second Life. Hij presenteerde ons de resultaten uit zijn onderzoek en legde ons vervolgens een aantal stellingen voor die betrekking hadden tot gaming in virtuele werelden, die wij vervolgens hebben gebruikt om onze stellingen te nuanceren.)

Attema, Jelle en David de Nood. ‘Residents in analyse. De feiten over Second Life na de hype’. Den Haag: EPN, 2007.
http://www.secondlife.nl/images/inventory/761344793d9d8b773490e206065d69af.pdf
(Dit artikel bevat het gehele onderzoek van David de Nood en daarin bevinden zich de resultaten die ons aanwijzingen geven over wat er zich afspeelt binnen de virtuele wereld van Second Life)

http://secondlife.com/whatis/(oktober 2008)
(Deze site bevat informatie over wat Second Life nou eigenlijk is. Second Life is een virtuele wereld waarin men kan toevoegen wat men wil dankzij de open source)

http://www.nu.nl/news.jsp?n=983672&c=52OM wil proefprocessen over kinderporno op Second LifeUitgegeven: 20 februari 2007 23:17 Laatst gewijzigd: 21 februari 2007 13:30© ANP(oktober 2008)
(Dit online nieuwsbericht gaat over het verder moet met de bestraffing van virtuele illegaliteiten)

http://www.secondlifeinsider.com/2007/04/21/belgian-police-patrols-second-life-to-prevent-rape/Belgian police patrols Second Life to prevent rapePosted Apr 21st 2007 2:05PM by Aimee Weber (oktober 2008)
(Dit nieuwsbericht behandelt de consequenties van moord en verkrachting binnen de wereld van Second Life. De politie blijkt maatregelen te nemen)

http://nl.youtube.com/watch?v=9xY50cTyCos (oktober 2008)
(Dit filmpje hebben wij gebruikt ter inleiding van het debat. Het laat een fragment uit het programma het Lagerhuis zien)

http://www.youtube.com/watch?v=AQM-SiiaipE (oktober 2008)
(Dit filmpje is een fragment uit het CNN nieuws waaruit blijkt dat er pedofilie plaatsvindt binnen de wereld van Second Life. De media aandacht geeft de serieusheid van het probleem aan en heeft ons geholpen bij het maken van de stellingen)

http://www.youtube.com/watch?v=dN_jr6xjs90 (oktober 2008)
(Dit engelse filmpje geeft licht aan wat er zich afspeelt binnen Second Life. We hebben dit filmpje gebruikt als intro voor onze tweede stelling)

http://binnenland.nieuws.nl/451114 (oktober 2008)
(Dit nieuwsbericht verteld over de VU en haar nieuwe virtuele bestaan binnen Second Life. Dit artikel hebben we gebruikt voor onze eerste stelling)

http://www.eschoolnews.com/news/top-news/index.cfm?i=42030&CFID=15240989&CFTOKEN=75913838 (oktober 2008)
(Dit artikel beschrijft hoe Second Life een medium wordt voor onderwijs. Het artikel is gebruikt voor de argumenten bij de eerste stelling)

http://www.emerce.nl/nieuws.jsp?id=1750918
(Dit artikel beschrijft hoe de bankwereld zich in de virtuele werelden begeeft. Het gaat hier niet over de Postbank ik Second Life)

http://www.dutchcowboys.nl/online/8874
(dit bericht geeft verslag van de ABN Amro bank binnen de virtuele wereld van Second Life. Nast ABN amro zijn ook de Postbank en de Rabobank in deze wereld te vinden)